Dự Án Bể Bơi
Dự Án Nước Thải
Dự Án Điện CN

Tủ Bù Điện có đặc điểm như thế nào

Tủ bù điện, bài viết chi tiết về tủ bù điện, tác giả - kỹ sư điện: Trịnh Trọng Việt – kysudienvietnam.blogspot.jp- Nhật Bản

Giới thiệu

Trong lưới điện tồn tại 2 loại công suất :

- Công suất hữu dụng P (kW) là công suất sinh ra công có ích trong các phụ tải. - Công suất phản kháng Q (kVAr) là công suất vô ích, gây ra do tính cảm ứng của các loại phụ tải như : động cơ điện, máy biến áp, các bộ biến đổi điện áp…

Để đánh giá ảnh hưởng của CSPK đối với hệ thống người ta sử dụng hệ số công suất cosj, trong đó : j=arctg P/Q.

tủ bù điện

  1. CSPK Q không sinh công nhưng lại gây ra những ảnh hưởng xấu về kinh tế và kỹ thuật:

- Về kinh tế : chúng ta phải trả tiền cho lượng CSPK tiêu thụ.

- Về kỹ thuật : CSPK gây ra sụt áp trên đường dây và tổn thất công suất trên đường truyền.

Vì vậy, ta cần có biện pháp bù CSPK Q để hạn chế ảnh hưởng của nó. Cũng tức là ta nâng cao hệ số cosj.

  1. Lợi Ích Khi nâng cao hệ số công suất cosφ:

Giảm tổn thất công suất trên phần tử của hệ thống cung cấp điện ( máy biến áp, đường dây …).

Giảm tổn thất điện áp trên đường truyền tải.

Tăng khả năng truyền tải điện của đường dây và máy biến áp.

Các biện pháp nâng cao hệ số công suất cosj :

  1. Phương pháp nâng cao hệ số cosj tự nhiên:

Nâng cao cosφ tự nhiên có nghĩa là tìm các biện pháp để hộ tiêu thụ điện giảm bớt được lượng CSPK mà chúng cần có ở nguồn cung cấp.

Thay đổi và cải tiến quá trình công nghệ để các thiết bị điện làm việc ở chế độ hợp lý nhất.

Thay thế các động cơ làm việc non tải bằng những động cơ có công suất nhỏ hơn.

Hạn chế động cơ chạy không tải.

Ở những nơi công nghệ cho phép thì dùng động cơ đồng bộ thay cho động cơ không đồng bộ.

Thay biến áp làm việc non tải bằng máy biến áp có dung lượng nhỏ hơn.

  1. Phương pháp nâng cao hệ số cosj nhân tạo:

Phương pháp này được thực hiện bằng cách đặt các thiết bị bù CSPK ở các hộ tiêu thụ điện. Các thiết bị bù CSPK bao gồm :

  1. Máy bù đồng bộ : chính là động cơ đồng bộ làm việc trong chế độ không tải.

* Ưu điểm : máy bù đồng bộ vừa có khả năng sản xuất ra CSPK, đồng thời cũng có khả năng tiêu thụ CSPK của mạng điện.

* Nhược điểm : máy bù đồng bộ có phần quay nên lắp ráp, bảo dưỡng và vận hành phức tạp. máy bù đồng bộ thường để bù tập trung với dung lượng lớn.

  1. Tụ bù điện : làm cho dòng điện sớm pha hơn so với điện áp do đó, có thể sinh ra CSPK cung cấp cho mạng điện.

* Ưu điểm :

Công suất bé, không có phần quay nên dễ bảo dưỡng và vận hành.

Có thể thay đổi dung lượng bộ tụ theo sự phát triển của tải.

Giá thành thấp hơn so với máy bù đồng bộ.

* Nhược điểm :

Nhạy cảm với sự biến động của điện áp và kém chắc chắn, đặc biệt dễ bị phá hỏng khi ngắn mạch hoặc điện áp vượt quá định mức.

Khi đóng tụ vào mạng điện sẽ có dòng điện xung, còn lúc cắt tụ điện khỏi mạng trên cực của tụ vẫn còn điện áp dư có thể gây nguy hiểm cho nhân viên vận hành.

sử dụng tụ điện ở các hộ tiêu thụ CSPK vừa và nhở ( dưới 5000 kVAr).III. Tụ bù trong hệ thống cung cấp điện: Bản Vẽ mạch điều khiển Tụ Bù: link Download

tủ bù điện

2.1. Cấu tạo và cách thức lắp đặt của bộ tụ bù :

  1. Điện trở phóng điện :

các tụ điện thường lắp sẵn điện trở phóng điện để dập điện tích dư ở bên trong.

Điện trở phóng điện của tụ thường được đấu song song với tụ. Khi cắt điện tụ, điện tích dư sẽ phóng điện qua các điện trở song song.

Gây ra tổn thất điện năng của tụ điện

Phải lựa chọn điện trở phóng điện phù hợp để vừa phát huy tác dụng giải phóng điện tích thừa và hạn chế sự tổn hao công suất.

Thông thường lựa chọn trở phóng điện theo nguyên tắc 1W / 1kVAR. b. Cách đấu nối tụ bù

Các tụ điện cao thế thường được chế tạo 1 pha, khi đấu vào lưới phải đấu tụ theo sơ đồ tam giác.

Các tụ điện hạ thế thường được chế tạo kiểu 3 pha được đấu sẵn theo sơ đồ tam giác chịu điện áp dây.

Các tụ bù CSPK được đấu nối vào mạng điện theo sơ đồ hình tam giác. Vì : QD = Ud2 w C = (Ö3. Uf)2 w C = 3 QY

  1. Vị trí đặt tụ bù trong mạng điện phân phối:

Đặt tù bù ở phía cao áp

Đặt tụ bù tại thanh cái hạ áp của TBA

Đặt tụ bù tại tủ động lực

Đặt tụ bù tại cực của các động cơ

2.2. Các phương thức bù CSPK bằng tụ bù :

Có hai phương thức bù tụ chính là :

  1. Bù tĩnh ( bù nền) : bố trí bù gồm một hoặc nhiều tụ tạo nên lượng bù không đổi. việc điều khiển có thể thực hiện bằng:

Bằng tay: dùng CB hoặc LBS ( load – break switch )

Bán tự động: dùng contactor

Mắc trực tiếp vào tải đóng điện cho mạch bù đồng thời khi đóng tải. + Ưu điểm : đơn giản và giá thành không cao.

+ Nhược điểm : khi tải dao động có khả năng dẫn đến việc bù thừa.Việc này khá nguy hiểm đối với hệ thống sử dụng máy phát.

--> Vì vậy, phương pháp này áp dụng đối với những tải ít thay đổi.

  1. Bù động ( sử dụng bộ tụ bù tự động) : sử dụng các bộ tụ bù tự động, có khả năng thay đổi dung lượng tụ bù để đảm bảo hệ số công suất đạt được giá trị mong muốn.

+ Ưu điểm : không gây ra hiện tượng bù thừa và đảm bảo được hệ số công suất mông muốn.

+ Nhược điểm : chi phí lớn hơn so với bù tĩnh.

--> Vì vậy, phương pháp này áp dụng tại các vị trí mà công suất tác dụng và công suất phản kháng thay đổi trong phạm vi rất rộng.

2.3. Tính toán Công Suất Phản Kháng và chọn Tủ Tụ Bù:

  1. Phương Pháp Tính Đơn Giản:

(để chọn tụ bù cho một tải nào đó thì ta cần biết công suất(P) và hệ số công suất (Cos φ) của tải đó):

Giả sử ta có công suất của tải là P

Hệ số công suất của tải là Cos φ1 → tg φ1 ( trước khi bù )

Hệ số công suất sau khi bù là Cos φ2 → tg φ2.

Công suất phản kháng cần bù là Qb = P (tgφ1 – tgφ2 ).

Từ công suất cần bù ta chọn tụ bù cho phù hợp trong bảng catalog của nhà cung cấp tụ bù.

  1. Phương Pháp Bù Tối Ưu Dựa Vào Điều Kiện Không Đóng Tiền Phạt:

- Xét hoá đơn tiền điện liên quan đến dung lượng kVArh đã tiêu thụ và ghi nhận số kVArh phải trả tiền sau đó, chọn hoá đơn tiền giá kVArh cao nhất phải trả (không xét đến trường hợp ngoại lệ).

Ví dụ: 15965 kVArh trong tháng giêng

Tính tổng thời gian hoạt động trong tháng đó, ví dụ : 220h số giờ xét để tính là những giờ mà hệ thống điện chịu tải lớn nhất và tải đạt giá trị đỉnh cao nhất. ngoài thời gian kể trên việc tiêu thụ công suất phản kháng là miễn phí.

- Giá trị công suất cần bù:

[kVAr] = = Qbù . kVAr : số kVAr phải trả tiền.

T : số giờ hoạt động

- Dung lượng bù thường được chọn cao hơn giá trị tính toán một chút.

- Một số hãng cung cấp qui tắc thước loga thiết kế đặt biệt cho việc tính toán này theo các khung giá riêng. Công cụ trên và các dữ liệu kèm theo giúp ta chọn lựa thiết bị bù và sơ đồ điều khiển thích hợp, đồng thời ràng buộc của các sóng hài điện áp trong hệ thống điện. các sóng hài này đòi hỏi sử dụng định mức tụ dư ( liên quan đến giải nhiệt, định mức áp và dòng điện ) và các cuộn kháng hoặc mạch để lọc sóng hài.

Tủ tụ bù tự động (PFR) :

  1. Nguyên lý làm việc của bộ tụ bù tự động

tủ bù điện

- Tủ tụ bù tự động gồm các thành phần cơ bản sau :

Bộ điều khiển (PFR)

Các bộ tụ bù được nối với tải thông qua atomat và tiếp điểm của các contactor.

Cảm biến dòng điện CT - Nguyên lý hoạt động của PFR dựa theo sơ đồ trên :

Tín hiệu dòng điện được đo thông qua biến dòng CT và tín hiệu điện áp được chuyển về bộ điều khiển PFR.

Sau đó, vi điều khiển trong bộ điều khiển PFR sẽ tính toán sự sai lệch giữa dòng điện và điện áp --> tính ra được hệ số công suất. Do sử dụng phương pháp số nên sẽ đo được chính xác hệ số công suất ngay cả khi có sóng hài.

Bộ điều khiển được thiết kế tối ưu hóa việc điều khiển bù công suất phản kháng. Công suất bù được tính bằng cách đo liên tục công suất phản kháng của hệ thống và sau đó được bù bằng cách đóng ngắt các bộ tụ. 2. Giới thiệu bộ tụ bù tự động Mikro :

tủ bù điện

Trên thị trường hiện nay có nhiều loại tụ bù tự động như Shizuki, Epcos, Toyo, Mikro … Nhưng được sử dụng nhiều ở các tổng trạm là Mikro.

  1. Mikro có 4 chương trình hoạt động như sau :

tủ bù điện

+ Chế độ manual (n-A) : Khi chương trình này được chọn, các cấp của tụ sẽ được điều khiển bằng tay bằng cách nhấn phím “UP” hay “DOWN”. Các bước tụ được đóng luân chuyển dựa trên nguyên tắc đóng trước – ngắt trước (first in – first out).

+ Chế độ rotational (rot) : chế độ này sẽ tự động đóng ngắt các cấp tụ theo hệ số công suất đặt,

cài đặt độ nhạy và thời gian đóng lặp lại đã đặt trước. Các bước tụ được đóng luân chuyển dựa

trên nguyên tắc đóng trước – ngắt trước (first in – first out).

+ Chế độ automatic (aut) : chế độ này nhằm tối ưu hóa trình tự đóng cắt các cấp tụ điện.

Chế độ này sử dụng trình tự đóng ngắt thông minh. Trình tự đóng ngắt không cố định, chương trình sẽ tự động lựa chọn những cấp đóng thích hợp nhất để đóng hay ngắt để có thời gian tác động ngắn nhất với số cấp nhỏ nhất. Để cho tuổi thọ các khởi động từ và tụ là bằng nhau chương trình sẽ tự động chọn bước tụ ít sử dụng nhất để đóng ngắt trong trường hợp có hai bước tụ giống nhau.

Với chế độ này, PFR sẽ tự động phát hiện cực tính của CT khi đóng nguồn. Một khi cực tính của CT đã được xác định, nếu phát hiện thấy có bất kỳ một sự phát công suất trở lại tất cả các bước tụ sẽ được nhả ra. + Chế độ four – quarant (Fqr) : như chế độ aut nhưng cho phép hoạt động ở cả chế độ thu và phát CSPK.

  1. Các tham số quan trọng của PFR :

+ Hệ số công suất đặt (Set cosφ) : thường nằm trong khoảng 0,92 – 0,95

+ Hệ số C/K : Hệ số này được tính theo công thức sau :

Q: cấp tụ nhỏ nhất (var)

Điện áp hệ thống sơ cấp danh định (V)

I: Dòng điện sơ cấp định mức của CT (A) Hoặc được xác định theo bảng sau :

tủ bù điện

+ Độ nhạy : Thông số này thiết lập tốc độ đóng cắt. Độ nhạy lớn tốc độ đóng sẽ chậm và ngược lại độ nhạy nhỏ tốc độ cắt sẽ nhanh. Độ nhạy này hiệu ứng cho cả thời gian đóng và cắt tụ. Độ nhạy = 60s/ bước

+ Thời gian đóng lặp lại : Đây là khoảng thời gian an toàn để ngăn chặn việc đóng lại tụ của cùng một cấp khi tụ này chưa xả điện hoàn toàn. Thông số này thường đặt lớn hơn thời gian xả của tụ lớn nhất đang sử dụng.

+ Cấp định mức : là bước tụ nhỏ nhất sử dụng.

+ Độ méo dạng tổng do sóng hài :

Bộ PFR chỉ có thể đo được TDH khi tổng tải phải lớn hơn 10% tổng tải định mức.

Giá trị các tham số quan trọng của bộ tụ bù PFR được thống kê trong bảng sau :

tủ bù điện

  1. Thủ tục cài đặt các thông số điều khiển :

Bước 1: chọn mục cần cài đặt bằng việc ấn phím “MODE/SCROLL”. Đèn tương ứng với mục đó sẽ sáng lên. Để cài đặt cho mục “Rate step”, từng cổng ra được chọn nhờ phím “UP” hay “DOWN”, khi cổng nào được chọn thì đèn cổng đó sẽ sáng lên.

Bước 2 : nhấn phím “PROGRAM”, đèn của mục được chọn sẽ sáng nhấp nháy như vậy hệ thống đang ở chế độ cài đặt.

Bước 3: sử dụng phím “UP” hay “DOWN” để thay đổi giá trị.

Bước 4: Để lưu giá trị vừa cài đặt, nhấn phím “PROGRAM” một lần nữa, đèn hết nhấp nháy và thông số vừa cài đặt đã được lưu.

Để không lưu giá trị vừa cài đặt, nhấn phím “MODE/SCROLL”.

  1. Các cảnh báo thường gặp :

tủ bù điện

Dưới đây là bảng giải thích các cảnh báo xảy ra trên bộ điều khiển tụ bù MIKRO.

Những ảnh hưởng không tốt của tụ bù tới hệ thống điện

  1. Hiện tượng bù thừa CSPK :

tủ bù điện

+ Bù thừa CSPK Q --> dòng điện sẽ nhanh pha hơn so với điện áp.

==> Hệ thống tải sẽ mang tính dung .

==> Tổng trở đối với thành phần dòng điện có tần số cao sẽ giảm. Do đó, làm tăng ảnh hưởng của các thành phần sóng hài bậc cao.

  1. Ảnh hưởng của tụ bù tới máy phát điện :

- Trong trường hợp bù chung và tụ bù nằm trên đường cung cấp ra tải của MPĐ. Khi mất điện lưới, máy phát sẽ hoạt động và cấp điện cho tải. Tuy nhiên ban đầu các phụ tải mô tơ được đóng điện nên phụ tải chính chỉ là bộ tụ điện và một vài phụ tải nhỏ khác

-> Phụ tải MPĐ lúc này mang tính điện dung (tương tự như trường hợp bù quá mức nói trên).

-> Điện dung này kết hợp với điện cảm của stator MPĐ tạo nên một mạch dao động LC.

-> Sinh ra các dao động điện áp với tần số cộng hưởng nào đó. Điều này sẽ gây ra một số ảnh hưởng nguy hiểm như sau :

+ Điện áp ra của stator bị dao dộng hoặc bị méo sóng. Nên AVR không thể khắc phục hoàn toàn sự dao động này do nguồn nuôi AVR cũng chính là nguồn bị dao động. Vì vậy, đôi khi dẫn đến hiện tượng máy phát khó khởi động.

+ Có thể gây ra hiện tượng quá áp trên tụ bù. Điều này có thể gây nổ các bộ tụ bù do tụ là phần tử rất nhạy cảm với điện áp.

- Với máy biến áp thì điện cảm của phần lưới vô cùng nhỏ (trừ trường hợp lưới điện vùng xa...) và công suất nguồn gần như vô hạn nên các dao động này không phát sinh và không tự khuyếch đại lên được.

Quản lý và vận hành hệ thống tụ bù

  1. An toàn khi lắp đặt, vận hành và sửa chữa tụ điện :

Các nhân viên vận hành, lắp đặt, bảo dưỡng tụ điện phải hiểu rõ các nguy hiểm có thể xảy ra khi vận hành bảo dưỡng sửa chữa.

Không được vận hành khi thấy tụ điện có các hiện tượng bất thường.

Khi tiến hành kiểm tra trong vận hành phải đứng cách xa tụ điện 1,5m. 2. Các bước chuẩn bị trước khi đóng điện vào tụ điện :

Trước khi đóng điện vào tụ điện phải kiểm tra các hạng mục sau:

Kiểm tra độ chắc chắn của các đầu nối dây.

Vệ sinh bề mặt các bình tụ của dàn tụ điện.

Kiểm tra tủ bù đặt có chắc chắn không và được nối đất chưa.

Kiểm tra sự ghép nối các bình tụ với khung giá đỡ có chắc chắn.

Kiểm tra sự rỉ dầu của bình tụ.

Kiểm tra khoảng cách an toàn giữa các phần mang điện giữa các pha với nhau và giữa các pha với đất.

Đo điện dung của từng chuỗi tụ và nhiệt độ môi trường tại thời điểm đo. 3. Điều kiện chọn các thiết bị đóng cắt cho giàn tụ:

Các thiết bị đóng cắt cho giàn tụ phải có dòng danh định bằng hoặc lớn hơn 135% dòng danh định của giàn tụ

Các thiết bị đóng cắt cho giàn tụ phải có khả năng đóng cắt giàn tụ khi điện áp hệ thống cực đại 4. Vận hành hệ thống tụ bù :

- Trong vận hành tụ bù hạ áp cần 1 số chú ý:

Không đóng tụ điện trở lại lưới khi điện áp trên điện cực của tụ điện lớn hơn 50V. Thời gian danh định là 60s.

Khi cắt attomat tổng phải cắt tụ trước rồi mới cắt nguồn.

Khi đóng thì phải đóng nguồn tổng trước rồi mới đóng tụ điện. Trường hợp có 2 hay nhiều bộ tụ phải đóng từng bộ tụ. - Khi vận hành tụ điện cần đảm bảo 2 điều kiện sau:

Điều kiện nhiệt độ: Phải giữ cho nhiệt độ không khí xung quanh tụ điện không quá +35oC.

Điều kiện điện áp: Phải giữ cho điện áp trên cực của tụ không vượt quá 110% Uđm. Khi điện áp của mạng vượt quá giới hạn cho phép nói trên thì phải cắt tụ ra khỏi mạng. + Trong vận hành nếu thấy tụ điện bị phình ra phải cắt tụ ngay ra khỏi mạng vì đó là hiện tượng của sự cố nguy hiểm, có thể nổ tụ.

+ Nếu đặt tụ bù tại tủ phân phối chính EMDB của Tổng trạm thì khi chạy máy phát điện dự phòng cần cắt bộ tụ ra khỏi lưới để tránh sự giao động điện áp mà bộ AVR không đáp ứng được dẫn đến máy phát không hoạt động được.

Tags: tủ bù điện, tu bu dien, tủ điện, tu dien